بعد از اینکه با برنامه های ورزشی مختلف خودتان را خسته کردید و از خوردن لیست غذاهای ممنوعه خودداری نمودید، نوبت به آن رسیده که وضعیت پیشرفت خودتان را بسنجید.
برای سنجش پیشرفتتان، روی ترازو نروید تا ببینید وزنتان پایین آمده یا نه، درعوض ساختار بدنتان را بررسی کنید. ترازو فقط یک عدد خام به شما می دهد، ترکیب بدنتان را تعیین نمی کند (اینکه کدام قسمت از بدنتان چربی است و کدام قسمت عضله).
خیلی از افراد همه تلاش خود را به کار می گیرند که درصد چربی بدنشان را پایین آورده و همزمان با آن حجم عضلانی خود را افزایش دهند. اینها اگر 5 کیلو چربی کم کنند ولی 10 کیلو عضله به دست آورند، وزنشان بیشتر می شود اما اندامشان هزاران مرتبه بهتر و زیباتر از قبل نشان می دهد.
برای تعیین ترکیب بدنتان می توانید از روش ها و تکنیک ها مختلفی استفاده کنید. دانستن تفاوت بین تکنیک های مختلف به شما کمک میکند آگاهی بیشتر نسبت به مفهوم اعداد خود پیدا کنید. برخی از این تکنیک ها گرانتر از بقیه هستند اما هر چقدر بیشتر پول بدهید، نتیجه دقیقتری هم خواهید گرفت.
در زیر برخی از تکنیک ها متداول که برای تعیین ترکیب بدن به شما کمک میکند را معرفی می کنیم.
وزن کردن زیر آب
این روش که سابقاً تکنیک استاندارد طلایی نامیده می شد، با فرو بردن شیء زیر آب، ترکیب بدن آن را مشخص می کند. سپس با تعیین حجم بدن و اعمال یک فرمول در نتیجه، تراکم بدن را اندازه گیری می کنند تا ببینند چه میزان از ترکیب بدن را حجم چربی در بر گرفته است.
مشکل بزرگ این روش این است که معمولاً بین نژادها و افراد مختلف تفاوت هایی در تراکم استخوان وجود دارد. از آنجاکه این مسئله در معادله در نظر گرفته شده است، اگر تراکم بدنتان کمی از حد استاندارد متفاوت باشد، نتیجه آزمایشتان به درد نخواهد خورد.
همینطور اگر نتوانید همه هوای موجود در ریه را بیرون دهید (که درست قبل از فرو رفتن در آب باید انجام شود)، نتیجه آزمایش را تغییر خواهد داد.
بااینکه این روش نقاط ضعف خود را دارد، اما یکی از گرانترین روش های موجود برای تعیین ترکیب بدن به شمار می رود و اگر توسط فردی بامهارت انجام شود، نتیجه تقریباً درستی ارائه می دهد.
کولیس پوست
ترکیب بدنتان را می توانید با استفاده از کولیس پوست هم تعیین کنید. کولیس پوست وسیله ای است که با آن لایه خارجی پوست را نیشگون گرفته تا ضخامت لایه پوست اندازه گیری شود. این اندازه گیری در قسمت های مختلف بدن انجام می گیرد (معمولاً در سه نقطه یا هفت نقطه) و بعد اطلاعات به دست آمده حساب می شود تا درصد ترکیبات بدن مشخص شود.
بااینکه این روشی قابل قبول به حساب می آید اما چند نقطه ضعف دارد: اگر سنجش هربار توسط یک فرد متفاوت صورت گیرد، نتیجه آزمایش تغییر خواهد کرد؛ درصد نهایی براساس فرضیه ی نادرستی که لایه خارجی چربی نشان می دهد چه میزان چربی در کل بدن یافت می شود، تعیین می شود؛ برخی افراد چربی زیرپوستی بیشتری نسبت به دیگران دارند، درنتیجه متغیرهای فردی، عدد خام به دست آمده تغییر می کند.
اما، اگر همان فرد بامهارت، لایه های پوست شما را بررسی کند، می توانید با گذشت زمان از یافته های ازمایش خود برای سنجش پیشرفت خود استفاده کنید. یادتان باشد اگر درصد به دست آمده، مثلاً 14% باشد، اما درصد چربی واقعی بدنتان 18% باشد، و آزمایش بعدی 11% نشان دهد، احتمالاً عدد واقعی 15% بوده است و همین که بدانید 3% درصد چربی بدنتان پایین آمده برایتان کافی است.
اگر به دلیل مسائل سلامتی، به دنبال یک درصد خاص از چربی بدن هستید، پس احتمالاً می خواهید نتیجه آزمایشتان با دقت تمام باشد، به همین دلیل این روش خوبی برای شما به حساب نمی آید.
DEXA
می توانید ترکیب بدنتان را با روش DEXA نیز تعیین کنید. این روش مخفف جذب سنج انرژی اشعه ایکس می باشد که یکی از دقیق ترین روش های آزمایش ترکیب بدن می باشد اما هزینه زیادی می برد.
این دستگاه کل بدن را اسکن می کند و آنرا به سه ترکیب مختلف تقسیم می کند: حجم عاری از چربی، حجم چربی و حجم موادمعدنی بدن. این دستگاه از اشعه ایکس با قدرت پایین استفاده می کند که همه استخوان ها و بافت های نرم بدن را بررسی می کند. میزان انرژی فوتون که توسط استخوانها جذب می شود، معیار تعیین ترکیب بدن می باشد.
کل پروسه چیزی درحدود 10 تا 20 دقیقه طول می کشد و حین انجام اسکن باید کاملاً بی حرکت باشید.
یک مزیت این متد این است که علاوه بر تعیین میزان کل چربی بدن، به شما می گوید که چربی های اضافه در کدام قسمت از بدنتان قرار دارند. این مسئله از جهت سلامتی اهمیت زیدی دارد چون برخی الگوهای پخش چربی بدن (مثل چربی دور کمر) می تواند شما را در معرض برخی بیماری های خاص قرار دهد.
باد پاد (BOD POD)
این روش تکنیکی بسیار تخصصی است و از این جهت مشابه روش وزن کردن زیر آب می باشد که میزان جابه جایی هوا را که برای اندازه گیری تراکم استخوان در بدنتان ایجاد می شود، را تعیین می کند و از آنجاست که حجم چربی را اندازه گیری می کند.
این روش نیز روشی تقریباً دقیق به شمار می رود اما تقریباً گران است. با در نظر گرفتن اینکه می توانید با پولی که خرج این روش می کنید، یک مربی ورزشی خصوصی بگیرید و خوب تمرین کنید و وزنتان را پایین بیاورید، بهتر است از روش های تقریباً ارزان تر استفاده کنید.
امپدانس برقازیستی
یک روش دیگر برای تعیین ترکیب بدن از طریق امپدانس برقازیستی است. این تکنیک توسط ابزارهای دستگیره دار کوچک یا ترازویی که با بستن دو بند مغناطیسی به پاها، روی آن می ایستید، انجام می گیرد.
این ترازوها یک پیام الکتریکی می فرستد که از بدن شما رد می شود و وجود رسانایی بافت ها را بررسی می کند. از آنجا که انواع مختلف بافت های بدن ارزش های رسانایی متفاوتی دارند، این دستگاه از اعداد به دست آمده برای تعیین حجم عضلانی خالص بدن استفاده می کند و درنتیجه ترکیب بدن را می سنجد.
مشکل اصلی این روش این است که بسیار تحت تاثیر وضعیت آب بدن است، به همین دلیل فقط درمواردیکه به طور سفت و سخت وضعیت آب بدن خود را کنترل می کنید درست کار می کند و در سایر موارد می تواند در نتیجه ارائه دهنده، اشتباهاتی داشته باشد.
آزمایش شوید
پس ازاینکه نوع روش انتخابی خود را برای تعیین ترکیب بدنتان انتخاب کردید، هربار از همان متد استفاده کنید تا نتیجه به دست آمده اطمینان پذیری بیشتری داشته باشد.
اینکه چند وقت یکبار باید این آزمایش را انجام دهید تا حد زیادی به برنامه تمرینی و غذایی خودتان بستگی دارد.
اگر درصد چربی بدنتان خیلی بالا باشد، احتمالاً بیشترین میزان پیشرفت را در همان ابتدای کار مشاهده می کنید و بعد کم کم هرچه لاغرتر می شوید، پیشرفتتان کندتر می شود.
وقتی به %8 تا 10% چربی بدن رسیدید، متوجه می شوید که برای پایین آوردن حتی یک درصد بیشتر، باید تلاش بسیار زیادی به کار گیرید چون در این نقطه بدن شما تمام تکیه خود را بر ذخائر چربی خود قرار می دهد.
پس وقتی می خواهید از چگونگی ترکیب بدنتان آگاه شوید، از روی ترازو پایین بیایید و نگاهی به درصد چربی بدنتان بیندازید.
